stara Jagodina

Muzicka skola u Jagodini

2008-04-11T23:45:00.000+02:00

Sa razvojem industrije krajem 19. veka, kreće i opšti razvoj Jagodine. Počinje sa radom Jagodinska pevačka družina, a prvi nastup u Jagodini zabeležen je aprila 1871. Njen horovođa je bio Jovan Konstantinović, učitelj sviranja i pevanja pri jagodinskoj Realnoj gimnaziji. Početkom 1887. u Jagodini postoji Pevačko jagodinsko društvo, a od 1891. i Pevačko društvo "Branko". U ovom periodu je delovalo više muzičkih stvaralaca. Jedan od njih je bio Božidar Joksimović koje je studije violine i kompozicije završio u Pragu. Jedno od značajnijih njegovih dela je prva srpska opera "Ženidba Miloša Obilića".
1898. u Jagodini je osnovano Pevačko društvo "Koča" čiji horovođa postaje tada 29-ogodišnji Vladimir Đorđević, učitelj muzike i pevanja u Muškoj učiteljskoj školi. Vladimir R. Đorđević je rođen 1.12.1869. godine u Brestovcu kod Zaječara u svešteničkoj porodici. Kao viši učitelj muzike dolazi u Jagodinu sa višegodišnjom pedagoškom praksom. Kasnije nastavlja sa stručnim usavršavanjem studirajući u Pragu i Beču. Najlepše godine svog života Vladimir Đorđević je proveo u Jagodini 1898-1912, za to vreme je postavio temelje muzičkog obrazovanja vodeći hor i orkestar učiteljske škole. Đorđević je za sobom ostavio veliki broj originalnih kompozicija (koje je posvatio učenicima - učiteljcima), udžbenika i notnih zapisa. Njegovo najvažnije delo je "Srpske narodne melodije 1-2" gde je iskazao opredeljenje za izučavanjem našeg folklora. Zbog toga se za njega kaže da je Vuk Karadžić naše muzičke kulture. Bavio se širenjem muzičke kulture i van Jagodine, a posebno se zalagao za kulturni život u gradu. 1904. organizovao je proslavu stogodišnjice Prvog srpskog ustanka i tada je sa svojom pevačkom družinom izveo kompoziciju ''Kočin hrast'' posvećenu ustaniku Koči Anđelkoviću. Umro je 22.06.1938. god. u Beogradu. Od 15.05.1974. Muzička škola u Jagodini sa ponosom nosi ime ovog kompozitora i profesora muzike.
Jedan od naslednika Vladimira Đorđevića je bio Milenko Paunović. Autor prve jugoslovenske simfonije delovao je vrlo kratko u Jagodini, ali je značajno uticao na razvoj muzičke kulture. Ugledni muzički stručnjaci Uglješa i Svetozar Smiljanić osnivali su orkestre i omogućavali učešće učenika u kulturno-umetničkim društvima. 1921. je osnovan KUD ''Abrašević'' i obnovljeni Pevačko društvo ''Koča''. Održavaju se koncerti Đačke družine ''Uzdanice'' sa mešovitim horom. Od članova društva ''Koča'' i građanskih društava 1935. je osnovano Pevačko društvo ''Sloga''. Uoči Drugog svetskog rata Jagodina je imala dva uspešna gradska hora. 11.03.1945. osnovan je KUD ''Milan Mijalković'' koji je bio pokretač celokupne muzičke aktivnosti i kulturnog života. Tu je značajno delovanje i okupljanje velikog broja muzičara, a posebno su značajni: Veljko Komarek, Gustav Brili, Georgije Astapov i drugi.
Pravi prodor muzičkog vaspitanja u Srbiji počinje tek posle Drugog svetskog rata. Na Međunarodnom kongresu muzičara u Francuskoj, našj zemlji je odato posebno priznanje za širenje muzičkog školstva. Na inicijativu muzičkih pedagoga i entuzijasta Veljka KOmareka i Gustava Brilija, uz podršku velikog broja građana, počele su pripreme za osnivanje muzičke škole u Jagodini. Ova, najmlađa muzička škola na teritoriji uže Srbije, osnovana je 1.12.1952. pod okriljem KUD ''Milan Mijalković'', a osnivač je bio Narodni odbor opštine SVetozarevo.
Prvi prijemni ispit je održan u zgradi Učiteljske škole 14.12.1952.god. a prijavilo se 78 kandidata. Primljeno je 39 učenika. Svečano otvaranje škole obavljeno je 11.01.1953. god. a prvi direktor škole bio je Gustav Brili kompozitor, pravnik, novinar, književnik i prevodilac. Na početku svog rada škola je imala 4 nastavnika, 3 klase klavira i 1 violine. Prvi jevni čas škola je održala 16.06.1953. u sali Narodnog pozorišta. Prvo sedište škole je bilo na Skveru Narodne omladine, a na današnjoj lokaciji Boška Buhe br.4 više od 35 godina. Od tada pa do danas kroz našu školu je prošao veliki broj učenika i nastavnika.
Od 1.12.2003. Škola je ustanovila i proslavlja 1. decembar kao Dan škole, dan kada su postavljeni ''temelji'' muzičke škole u Jagodini. Ovo je u isto vreme i datum kada je rođen kompozitor Vladimir Đorđević po kome naša škole nosi naziv.

Jagodinska Gimnazija u XX veku

2008-02-25T17:23:00.001+01:00

Ukazom od 31. jula 1902. godine ponovo je u Jagodini otvorena drzavna cetvororazredna Gimnazija. Ukazom kralja
Petra I od 31. jula 1908. godine odobreno je Mihailu Jevticu da moze o svom trosku otvoriti cetvororazrednu zensku gimnaziju u Jagodini.

- Za vreme Prvog svetskog rata (1914-1918) Gimnazija u Jagodini nije radila. Vecina njenih nastavnika bili su vojni obveznici i aktivno su ucestvovali u odbrani zemlje. Zivote za odbranu Crbije u ovom ratu dali su Sreten Nikolic, direktor, i Jovan Ivkovic, profesor.

- Gimnazija je obnovila rad 1. marta 1919. godine. Od 1921. godine nosi nazim Privremena osmorazredna, a od 1924. Mesovita osmorazredna gimnazija.

- Godine 1932. Gimnazija se uselila u novu zgradu (danas zgrada OS "17. oktobar") u kojoj je radila do 1951. godine, kada se preselila u sadasnju zgradu ( u koju je do tad bila smestena Osnovna skola u Jagodini).

- Do skolske 1932/33. godine skola je radila pod imenom Realna mesovita gimnazija, a naredne skolske godine u izvestajima se pominje kao Drzavna realna gimnazija "Prestolonaslednika Petra". Od skolske 1934/35. godine Drzavna realna gimnazija "Naslednika prestola Petra" u Jagodini i pod tim imenom radi do 1944. godine.

- U toku Drugog svetskog rata (1941-1944) Gimnazija je radila uz povremene prekide, bez stalnog nastavnog kadra i adekvatnog prostora.

- Na svecanoj sednici Nastavnickog saveta od 19. septembra 1946. godine doneta je odluka da Gimnazija u Jagodini dobije ime "Svetoza Markovic" koje i danas nosi.

- Drustveno upravljanje u Gimnaziji uvedeno je 1. juna 1955. godine kada je odrzana i prva sednica Skolskog odbora. Iste godine osnovano je Skolsko sportsko drustvo "Iskra".

- Nastavnicko vece Gimnazije 1961. godine donelo je odluku da Dan skole bude 26. mart i da se obelezava svake godine.

- Na zahtev Skupstine opstine Svilajnac, Gimnazija u Jagodini je 1964. godine otvorila svoje izdvojeno odeljenje u Svilajncu, koje je dve godine kasnije preraslo u samostalnu Gimnaziju "Lazar Stanojevic".

-Septembra 1969. godine Gimnazija "Svetozar Markovic" u Jagodini je na svecan nacin obelezila sto godina plodnog rada i razvoja. Povodom ovog jubileja objavljena je knjiga "Od Jagodinske realcice do Gimnazije u Svetozarevu 1869-1969". Iste godine, 17. oktobra, Gimnazija je dobila Oktobarsku nagradu, najvece priznanje Opstine Jagodina.

- Na pocetku perioda (1969-1977) bilo je velikih promena u nastavnom kadru. Inace broj nastavnika kretao se od 35 u skolskoj 1969/70. do 39 u 1976/77. godini. U to vreme raste broj ucenika zainteresovanih za skolovanje u Gimnaziji pa se broj upisanih ucenika kretao od 705 u skolskoj 1969/70. do 772 u 1976/77. godini. Dosta je uradjeno na osavremenjavanju nastave, sto je doprinelo boljem uspehu ucenika. Izvrsena je adaptacija jednog dela zgrade i opremenja kabineta za hemiju, biologiju, strane jezike, fiziku, muzicko i likovnu delatnost i radionice za nastavu tehnickog obrazovanje. Posebno je bila znacajna investicija za opremanje trim kabineta za nastavu fizickog vaspitanja.

- U skolskoj 1979/80. godini uvedena je Druga faza usmerenog obrazovanja. Iste godine formirana je Radna organizacija sa 4 OOUR-a i Radnom zajednicom zajednickih sluzbi. Jedna od OOUR-a za usmereno obrazovanje bila je i skola "Svetozar Markovic" sa statusom pravnog lica. Pocetkom 1980. godine Odeljenje prve faza usmerenog obrazovanja u Rekovcu se izdvaja iz ove skole i formira kao Osnovna organizacija udruzenog rada za usmereno obrazovanje "Dan Mladosti".

- Na osnovi novog zakona o srednjem obrazovanju 6. jula 1990. godine ponovo je ustanovljena Gimnazija "Svetozar Markovic" sa drustveno-jezickim i prirodno-matematickim smerom.

- Od skolske 1991/92. godine u Gimnaziji se proslavlja 27. januar kao Savindan. Svetosavska svecanost se obelezava secenjem slavskog kolaca i organizovanjem svecane akademije. Osim ovog praznika, u skoli se redovno proslavlja 26. mart, Dan skole. Svaka proslava Dana skole pracena je izlaskom biltena, koji u najvecem delu pripremaju i uredjuju sami ucenici.

Jagodinska gimnazija u XIX veku

2007-11-24T12:25:00.000+01:00

Prva srednja skola u Jagodini pod nazivom "Gimnazijska realka" pocela je sa radom 26. novembra 1869. Za prve nastavnike u Jagodinskoj realki postavljeni su: Maihajlo Markovic, suplent, koji je predavao srpsku gramatiku, zemljopis, racunicu i nemacki jezik, ucitelj Pavle Miletic, koji je predavao crkvenu istoriju i ucitelj Djura Jaksic, koji je predavao crtanje i krasnopis. Skola je zapocela rad u novopodignutoj skolskoj zgradi, opremljenoj za tadasnje uslove veoma lepim skolskim namestajem.
Na molbu gradjana Jagodine, 1873, godine ministar prosvete Stojan Novakovic dozvolio je otvaranje treceg razreda. Primljen je jos jedan nastavnik. Promenjeno je ime skole u "polugimnaziju". Dve godine kasnije, 1875, Jagodinska polugimnazija menja ime u "Nizu gimnaziju". Pocetkom skolske 1879/80 upisan je i IV razred u kome su bila 4 ucenika. Za vreme obelezavanja stogodisnjice Kocine krajne, 1888. godine, ucenici Jagodinske nize gimnazije stupili su u strajk zbog iskljucenja jednog njihovog druga iz skole. To je bio prvi strajk ucenika ove skole. Trajao je dva dana i zavrsio se kaznjavanjem velikog broja ucenika.
Godine 1898. doneta je odluka o ukidanju Jagodinske gimnazije,a vec pocetkom skolske 1898/99. godine u Jagodini je otvorena privatna gimnazija. U njoj su predavali honorarno uglavnom nastavnici u penziji i nastavnici Muske uciteljske skole iz Jagodine koja je pocela sa radom 1898. godine. Ukazom od 31. jula 1902. godine ponovo je u Jagodini otvorena drzavna cetvororazredna Gimnazija.

Prvi Srpski Ustanak

2007-07-31T23:38:00.000+02:00

Razbijeni Srbi ipak ne izgube prisustvije duha, ni kuraži, da za slobodu svoju mreti nežale; stanu se opet u Crnom-vrhu za napad na Turke skupljati. Kara-Đorđe ode u Temnić, pa potom i u Levač, te sav narod okruga Jagodinskog na oružije podigne; pa po drugi put sa većom vojskom na Jagodinu 16. marta dođe, sa sviju strana Jagodinu obkoli i na juriš varoš uzme, mnoge Turke pobije i zarobi, koje ozlojeđeni Srbi zbog prve bitke sve izseku, varoš opljene i zapale.

No Dahija Kučuk-Alija kako je saznao, da Kara-Đorđe veliku vojsku opet kupi da na Jagodinu udara, i kad je čuo da on na Jagodinu ide, iziđe iz Jagodine sa Gušancem-Alijom i sa 1000 njegovi Krdžalija, pređe Bjelicu i provuče se kroz Crni-vrh preko Lipara, udari na Kragujevac, i odatle preko Belosavaca i Koraćice na Topolu, gdi Kara-Đorđevu kuću, vodenicu, ambar čardake, i druge zgrade popali, ranu svu pokupi i ode Beogradu.

Kara-Đorđe kad osvoji Jagodinu ostavi tu Jagodinske starešine da obdržavaju red i poredak u narodu, da čuvaju da nebi Turci od Ćuprije prodrli, i da vojsku svagda pripravnu imadu. Pa se sa svom svojom vojskom krene za Kučuk-Alijom i Gušancem u poteru. No kako su oni po izmakli bili; Kara-Đorđe u putu ostavi pešake, da polako idu, uzme sve konjanike i najkraćim putovima koje je on poznavo pojuri, da bi Kučuk-Aliju preteko, no jedva ga na konaku u Ropočevu stigne; i kad vidi da su se Turci oko vatri koje su naložili bili, razazurili - raskomotili - on onda zapovedi te konjanici konje odjašu i podalje od Turaka u jednom lugu povežu; pa onda uzme ljude, i potajno prikuči se bliže Turaka, pa na one koji su oko vatre sedili i ležali iz pomrčine opali iz pušaka, i ubije deset Turaka i mnoge ji rani, i htene ji još tući, no Turci u Talambase učine uzbunu i odma vatre pogasu pa ne spavajući svunoć, u zoru pojašu konje i odjure preko sela Vrčina Beogradu.

Kad Kučuk-Alija sa Turcima iz Ropočeva pobegne. Kara-Đorđe sutradan posle podne u dva sata u Ropočevu dočeka vojsku koja je za 14 sati od Jagodine došla, pa je raspusti kućama da vojnici svoje poslove svršavaju, i da su uvek gotovi da na poziv u boj pođu. Pa učini poruke i razašlje pisma po svoj Srbiji da se narod gdi nije usto protivu Turaka, na ustanak pokrene, i da se oko oni varoši iz koji Turci nisu isterati ili pobegli, i oko gradova, čuva da u sela Turci neizlaze, i da se u narodu održava red i poredak; a pored toga da sve starešine, sa pojedno dva do tri glavna čoveka na skupštinu u Ostružnicu 9. Aprila dođu.

...

Od početka ustanka, do odlazka Bećir-Paše u Bosnu, razbio je kara-Đorđe sa Srbima Turke na 24 mesta, i to lično on predvodeći vojsku, prvo u manjim bojevima: na Sibnici, Orašcu i Vrbici, - Kragujevačkog, i Drlupama i Ropočevu, Beogradskog okruga, u većim bitkama; na Rudniku Rudničkog i Batočini Kragujevačkog okruga; na Jagodini dvaput, prvije put bio suzbijen, a drugi put kad je više vojske pribrao, na juriš ju je osvojio. Posle toga, pod Vojvodom Vasom čarapićem na Leštanima; u više bojeva oko Topčidera, i oko Vračara; potom, lično na Požarevcu, gdi mu se Turci predadu, na Smederevu gdi Turke iz Varoši stera u Grad, i Grad u Muaseli, odatle opet u više bojeva na Vračaru, na Sopotu, Kumodražu i Željezniku. A na Jugo-Zapadu pod Vojvodom Jakovom Nenadovićem na Beljinu 23. Februara, na Valjevu i u Svileuvi 28. Februara, na Šabcu gdi je Varoš osvojen, 7. Marta, na Čokešini 18. Aprila, i na Šabcu opet, gdi su Turci 20. Aprila Grad Šabački Jakovu predali. Posle toga omanji bojeva na Lešnjici, Lipnici i Loznici, i opet na Šabcu, i pored ti više, i omanji bojeva i čarkanja Srbi sa Turcima imali su i na drugim mestima; i svuda Turci pobeđivani bili su, i iz ovi označeni mesta prognati.

Izvodi iz knjige Konstantina N. Nenadovića o Karađorđu, izdate u Beču, 1883. godine

Jagoda krcmarica

2007-07-31T23:35:00.000+02:00

Jedna od legendi kako je Jagodina dobila ime je i prica o krcmarici Jagodi.
Evo price o njoj, preuzete sa Wikipedije:

Romantičari, maštari, pominju krčmaricu Jagodu, sa dvorima i hanom na Crvenom bregu iznad groblja, u čijem je podnožju raslo selo, nazvano po njoj Jagodina. Krčmarica Jagoda je, kazuju njeni poštovaoci, po suncu služila goste a pod sjajem meseca, sa 40 razbojnika, napadala i pljačkala bogate karavane kraj Carigradskog druma. Trajalo bi to do u beskraj, da i legenda nema kraj, pa se veli da je u jednoj pljački srela mladića, pred čijom je lepotom zadrhtala njena razbojnička ruka. Iznevereni prijatelji su je pustili da ga povede u svoje dvore, ali joj izdaju nikada nisu oprostili. Jedne noći nestao je u plamenu Jagodin han, nad čijim se zgarištem, u mrklim noćima, godinama čulo njeno jezivo kikotanje. Stariji pamte da je kraj groblja postojao komad neobrađenog zemljišta, koji se do skoro nazivao opštinska utrina, a nekad davno Jagodina livada. U vreme Turaka, od seoceta u podnožju Crvenog brega, izrašće njihovo naselje, koje će nazvati Jagodina palanka, pa otuda docnije i ime Jagodina.

podaci o Jagodini iz 1783

2007-02-18T14:09:00.000+01:00

Prema podacima austrijskih uhoda iz 1783. godine, Jagodina je u to vreme imala 150 turskih, 15 hrišćanskih i isto toliko ciganskih kuća.
Podatak je iz knjige Uhođenje Srbije - Dr. D. Pantelić.

Prva voznje vozom do Jagodine

2007-01-23T00:20:00.000+01:00

Do leta 1883. godine pruga je položena do sredine trase, a 17. juna probna lokomotiva stigla je do Jagodine. Dočekana je od mnoštva žitelja varoši i okolnih sela, a predsednik opštine Jovan Marinković sa 73 ''revnosna građana'' tim povodom poslao telegram ''Ljubljenom kralju''. Desetak dana kasnije prva lokomotiva je prešla preko Morave na stranu ćuprijskog atara na radost prekomoravskih žitelja, a 31. januara 1884. godine probni voz stigao je i do Niša.
Početkom avgusta 1984. godine, na zasedanje Narodne skupštine u Nišu, kralj Milan je putovao vozom. Voz je zastao u Jagodini, a kralj Milan bio pozdravljen plotunom sa 101 granatom Artiljerijskog bataljona. Na ulazu i izlazu iz železničke stanice, postavljeni su bili transparenti, a na peronu venjak pod kojim su služene ''vruće Kniclove kifle i hladno Kosovljaninovo crno pivo''. Kralj je sa svitom išetao do Skvera varoši, gde mu je narod pripremio i odigrao kolo, kasnije nazvano ''Kolo kralja Milana.''
Po povratku iz Niša sa zasedanja Narodne skupštine, kraljevski voz je kod Ćuprije naišao na poplavljenu prugu. Moravu je kralj Milan prešao čamcem, a potom vozom nastavio put Beograda.
Pruga Beograd-Niš je svečano predata u saobraćaj 23. avgusta iste godine, kada je objavljen i prvi red vožnje. Voz ''Ajzeban''je pošao iz Beograda u 8,35 časova sa stotinak putnika u devet vagona sve tri klase. Do Jagodine je prevalio 136 kilometara do 15,o5 časova. Prva putovanja vozom na ovoj realiciji trajala su punih sedam sati.

deo teksta
pocivseg Miroslava Kovacevica - Geze
uvazenog pravnika Jagodinskog

Jagodinsko društvo Dobrotvor

2006-04-27T11:19:00.000+02:00

Prema nekoliko siromašnih arhivskih izvora, u toku 1900. godine osnovano je socijalno humano društvo "Dobrotvor" sa upravom u sastavu : predsednik T.M.Djordjević, Sveta P. Lučić, Djoka M. Djordjević, Jova Jovanović i Mirko S. Radovanović. Njihova imena se nalaze na pismenom ovlašćenju kojim je Društvo dalo pravo advokatu Dragutinu Pećiću da ga može zastupati u pravnim i finansijskim poslovima. Sudećim po autoritativnim imenima u upravi, može se verovati da se računalo na širok odziv donatora dok je angažovanjem advokata trebalo da prikupljena sredstva uveća okamaćivanjem preko berzanskih transakcija. O tome, medjutim, nema autentičnih podataka.

Pododbor Crvenog krsta u Jagodini 1877. godine

2006-04-25T17:54:00.000+02:00

U decembru 1877. godine emisari Glavnog odbora Drustva crvenog krsta iz Beograda posetili su Jagodinu radi reorganizacije Pododbora ratnih stradalnika u Pododbor crvenog krsta. Na sastanku je odato priznanje clanovima ranijeg pododbora za angazovanje u proteklom periodu i prograseno osnivanje Jagodinskog pododbora crvenog krsta, sa predsednikom Milenkom Obradovicem, podpredsednikom Milenkom Timicem, delovodjom Aleksandrom Novakovicem, blagajnik je bio Dimitrije Donic, za magacionera Mihajlo Veljkovic, i drugi clanovi. U narednim godfinama , socijalnim aktivnostima u varosi bavili su se clanovi Crvenog krsta, samostalno i u zajednistvu sa humanim zenskim drustvima.

Srednje škole u Jagodini u XIX veku

2006-01-06T13:18:00.000+01:00

- Prva srednja skola u Jagodini pod nazivom "Gimnazijska realka" pocela je sa radom 26. novembra 1869. Za prve nastavnike u Jagodinskoj realki postavljeni su: Maihajlo Markovic, suplent, koji je predavao srpsku gramatiku, zemljopis, racunicu i nemacki jezik, ucitelj Pavle Miletic, koji je predavao crkvenu istoriju i ucitelj Djura Jaksic, koji je predavao crtanje i krasnopis. Skola je zapocela rad u novopodignutoj skolskoj zgradi, opremljenoj za tadasnje uslove veoma lepim skolskim namestajem.

- Na molbu gradjana Jagodine, 1873, godine ministar prosvete Stojan Novakovic dozvolio je otvaranje treceg razreda. Primljen je jos jedan nastavnik. Promenjeno je ime skole u "polugimnaziju". Dve godine kasnije, 1875, Jagodinska polugimnazija menja ime u "Nizu gimnaziju". Pocetkom skolske 1879/80 upisan je i IV razred u kome su bila 4 ucenika. Za vreme obelezavanja stogodisnjice Kocine krajne, 1888. godine, ucenici Jagodinske nize gimnazije stupili su u strajk zbog iskljucenja jednog njihovog druga iz skole. To je bio prvi strajk ucenika ove skole. Trajao je dva dana i zavrsio se kaznjavanjem velikog broja ucenika.

- Godine 1898. doneta je odluka o ukidanju Jagodinske gimnazije,a vec pocetkom skolske 1898/99. godine u Jagodini je otvorena privatna gimnazija. U njoj su predavali honorarno uglavnom nastavnici u penziji i nastavnici Muske uciteljske skole iz Jagodine koja je pocela sa radom 1898. godine.

"stara crkva"

2005-10-14T00:23:00.000+02:00

Crkvu je podigao knez Miloš Obrenović. Gradnja je počela 1818. god. na kraju varoši da bi bila što dalje od gradske buke i očiju Turaka (Jagodina je tada bila pod Turskom vlašcu), ili je možda knez Miloš hteo da pokaže u kom pravcu treba širiti i izgrađivati Jagodinu. U to vreme je knez Miloš vodio pregovore o miru sa Marašli Ali Pašom u manastiru Jošanica. Dolazeći u Jagodinu video je da u Jagodini postoji džamija, a ne postoji crkva. Možda ga je ta okolnost posebno pobudila i utvrdila u nameri da podigne crkvu u Jagodini.
Sama građevina nije mogla biti završena iste godine iako je bila veoma skromnih razmera: 17,60 m dužine i 8,30 m širine, zbog oskudice majstora za unutrašnje radove. Mada nije bila sva završena ona je već služila jula 1819. god. Tada su pri njoj bili ovi sveštenici: prota Miloje Vukašinović i sveštenici Nestor Popović i Živko Popović. U maju ili junu 1824. god. crkva je završena, mada ni tada nisu bili do kraja gotovi radovi oko ikonostasa. Stara crkva jagodinska nije nikakva monumentalna građevina; mala je i ima oblik krsta, čiji se poprečni kraci protežu u pevničkim apsidama. Visina joj je 10m i ima troje vrata, od kojih su glavna ona na zapadu 2,70 sa 1,80 metara sa pervazom - rogastovom od kamena. Pred glavnim ulaznim vratima, nalazi se jedna velika bela mermerna ploca sa trima rozetama u plitkom reljefu, za koju se zna da je tu doneta i postavljena posle rušenja jagodinske džamije 1926. godine.
Na zapadnoj strani na zidu spolja iznad ulaznih vrata bila je ploča od crvenog mermera na kojoj je stajao ovaj natpis:

.. SOZIDASJA SIJA SVJATA CERKOV HRAM SVJATOGO ARHANGELA MIHAILA U VAROŠI JAGODINI TRUDOM I IZDIVENIJEM BOGOM UMUDRENOGO ZAŠČITITELJA I BRANITELJA PRAVOSLAVIJA VERI VERHOVNOGO SERBIJE KNJAZA GOSPODARA MILOŠA OBRENOVIĆA, IZ SELA BRUSNICE RODOM U 35-OJ LJETO OD ROŽDESTVA BI SERBIJI VLADAJEJUŠĆU MAHMEDU TURECKOMU SULTANU LJETO OD ROŽDESTVA HRISTOVA 1818, GOD ..

Ova ploča je bila uzidana iznad samih ulaznih vrata i beleži potrebne podatke o crkvi i njenim graditeljima. da ne bi bila izložena nevremenu i propadanju, ona je skinuta i postavljena na časnoj trpezi gde se i danas nalazi. Ova ploca je danas dragoceni istorijski izvore jer nam daje tačnu godinu Miloševog rođenja.
U početku crkva nije imala zvonik, jer upotreba zvona u crkvama u to vreme nije bila dozvoljena. Posle Hatišerifa od 1830. godine i dobijanja slobode bogosluženja i građenja svetih hramova, knez Miloš je podigao zvonik. Prema inventaru od 1909. godine današnji zvonik podignut je 1871. godine.

iz postanske arhive

2005-10-10T10:08:00.000+02:00

1827.

– Propisane tarife za isplaćivanje putnih troškova tatara
Za najbližu tatarsku relaciju Kragujevac–Jagodina (sa povratkom) zarada tatarina iznosi 36 groša, za prenos pisma iz Beograda do Sarajeva i povratak za tatarina treba izdvojiti 700 groša a za relaciju Beograd–Carigrad–Beograd tarifa je 3200 groša

1834.

– U Srbiji postoje drumovi:
Beograd–Šabac–Loznica–Zvornik;
Beograd–Grocka–Hasan Pašina Palanka (Smederevska Palanka)–Jagodina–Paraćin–Aleksinac;
Beograd–Smederevo–Požarevac–Golubac–Brza Palanka;
Beograd–Palež (Obrenovac)–Valjevo–Kragujevac–Čačak.
Na ovim drumovima odvija se poštansko-putnički saobraćaj koji se obavlja jahaćim i menzulanskim konjima

1837.

– U Jagodini ustanovljen karantin u kome se vršila dezinfekcija pismonosnih pošiljaka

1843.

– Funkcionišu javne pošte u Grockoj, Batočini, Zaječaru, Jagodini, Kolarima.
– (15. oktobar) – Doneto knjaževsko „Ustrojenije poštanskog zavedenija”
Ovaj zakonski akt kodifikuje javni poštanski saobraćaj u Srbiji. Osnovni principi: Pošta služi državnoj upravi i čitavom narodu za transport pošiljaka i putnika, poštanska organizacija počiva na mreži pošta i poštanskih ekspozitura, poštanska uprava ima monopol u prenosu pošiljaka, poštanske tarife su jedinstvene za celu zemlju i naplaćuju se unapred, „poštansko upraviteljstvo” radi u sastavu „Popečiteljstva unutrašnjih poslova”, osoblje se postavlja ukazom, obavezna je uniforma i upotreba poštanske trube (trompete), ustanovljuju se dve vrste poštanskih pošiljaka: pismonosne pošiljke (pisma, novine, štampane stvari, slike, robni uzorci) i amaneti koji sadrže novac, dragocenosti i vrednosne papire)
– Prema Ustrojeniju poštanskog zavedenija, glavne poštanske linije su:
1. Beograd–Radujevac (preko Grocke, Požarevca, Kruševice, Donjeg Milanovca, Prahova, Brze Palanke i Negotina);
2. Beograd–Aleksinac (preko Grocke, Kolara, Palanke,
Batočine, Jagodine, Ćuprije, Paraćina i Šupeljka);
3. Beograd–Mokra Gora (preko Grocke, Kolara, Palanke,
Batočine, Kragujevca, Brusnice (Gornjeg Milanovca), Čačka, Požege i Užica);
4. Beograd–Loznica (preko Paleža (Obrenovca) i Šapca).
Pored ovih, glavnih, ustanovljeno je još 10 sporednih poštanskih linija.
Na svim poštanskim linijama predviđene su dve pošte (Beograd i Aleksinac), 34 post-ekspedicije i 36 menzulana
– Doneta Uredba o naplaćivanju poštanskih taksa u Srbiji
Primenjen sistem tarifiranja pismonosnih pošiljaka po težini bez obzira na udaljenost, a vrednosne pošiljke (amaneti) tarifiraju se prema vrednosti. Novine se prenose besplatno

Ime Jagodina

2005-10-05T09:33:00.000+02:00

Dana 15/28. jula 1399. godine, u Jagodini je monahinja/kira Evgenija (zamonašena kneginja Milica), sa sinovima despotom Stefanom i gospodinom Vukom, izdala razrešnicu Dubrovčaninu Živulinu Stanišiću o plaćenom zakupu na držanju carine kod Planske i Šatonje, koju je Ivčan Hodanović, Rudničanin, dugogodišnji poverljiv kurir kuće Lazarević, odneo u Dubrovnik. U ovom dokumentu se prvi put pominje ime Jagodne (Jagodine).

Josif Pancic - Jagodinski fizikus

2005-10-04T12:53:00.000+02:00

Josif Pančić je u Jagodini radio kao okružni fizikus, od februara do novembra 1847. godine. To je bila, inače, njegova prva služba u Kneževini Srbiji. O njegovom radu sačuvana su dva izveštaja, ali i nekoliko novo otkrivenih dokumenata, koji više bacaju svetla, ne samo na njegov rad, već i na ukupne zdravstvene prilike u Jagodinskom okrugu. Inače, do 1850. godine, u Jagodinskom okrugu radila su četvorica zvanično postavljenih fizikusa, i dvojica privremenih.

Kuga 1837. godine

2005-10-03T19:17:00.000+02:00

KUGA U SRBIJI 1837. GODINE
Dragoslav Dedić
ISTORIJSKI ARHIV JAGODINA

Kuga je jedna od najopasnijih infektivnih epidemijskih bolesti koja je u raznim vremenskim razdobljima pomorila preko 100 miliona ljudi. Jedna od poslednjih epidemija u Evropi zadesila je 1837. godine novostvorenu srpsku državu. Knez Miloš je još od prvog izveštaja da se kuga pojavila u Turskoj i da se približava granici, energično preduzima izgradnju karantina na glavnim graničnim prelazima uz istovremeno osnivanje pograničnih sanitetsko-policijskih kordona. No, i pored svih odlučnih mera kuga je sa turskim vojnicima ušla u Srbiju. Zahvatila je jagodinski, ćuprijski, aleksinački i valjevski okrug. Glavna bitka sa kugom vodila se u Jagodini, jer je ona bila centar zaraze. Pojedini izveštaji poslati iz Jagodine sadrže podatke o kliničkom obliku kuge, pa možemo pretpostaviti da su to prvi sačuvani medicinski izveštaji koji su poslati zvaničnoj vlasti. Na poziv kneza Miloša u Srbiju je došao izuzetno sposoban lekar zemunskog karantina Karlo Nađ. Zahvaljujući njemu, kao i radu lokalnih organa vlasti, prodor kuge u Evropu biva zaustavljen u Jagodini, što je i poslednji značajniji prodor ove bolesti iz Azije preko Balkana u Evropu. Po oceni mnogih poznavalaca ove teme, borba protiv kuge je doprinela da ondašnja Evropa, bude ne samo zadivljena preduzetim merama, već i zahvalna Srbiji i knezu Milošu na preduzetim profilaktičkim merama. Rad je rađen na osnovu do sada neistražene i neobjavljene arhivske građe iz fondova Arhiva Srbije.

Jagodina u vreme Rimljana

2005-09-16T16:06:00.000+02:00

Od I do IV veka, pod upravom Rimskog imperijalnog carstva, u pojasu u kome leži Sportska hala, razvila se naseobina sa demobilisanim rimskim legionarima i romaniziranim domaćim življem. Iznad nje, na isturenom grebenu Đurdevog brda, nalazila se utvrda (kastel), čija je posada čuvala put od gaze na Velikoj Moravi (izmedu Rakitova i Krušara) prema impozantnoj tvrđavi u levačkom selu Županjevcu. Manji zaseok iz rimskog doba je ponikao i oko starog Vašarišta, uz današnji most na Belici kod Elmosa.
Pred kraj ovog perioda, na grebenu Đurdevog brda (kod tzv. Pećićevog vinograda) podignuto je, izgleda, utvrđenje u kome je boravio lokalni vlastelin, inače predak docnije poznatog "jagodinskog vojvode Jakše", otac srpskih velikaša Stevana i Dmitra Jakšica. Ova vlastelinska kuća je, verovatno, bila ktitor manastira Jošanice i dala podsticaj da se na prostoru između ulica Vuka Karadžica, Iva Lole Ribara i Sutjeske, na kojem leži zgrada tzv. Stara opština (prostorije TV "Antene") podigne i Crkva, sa grobljem na delu Porte, dok se na drugom obrazovao "trg sa pazarištem", koji se očuvao - kroz ceo turski period - do današnjih dana, pod imenom - Mala pijaca.

pismo Petra Kočića iz Jošanice

2005-09-15T10:48:00.000+02:00

Manastir Jošanica,
Jagodina 3/8. 1896.

Dragi oče,

Evo već dosad sam vam dva pisma opravio, u kojima vas kunem i preklinjem da mi pošaljete 10 for. da bežim u Beograd iz ovog nesretnog manastira, i na ta dva pisma ne dobih nikakvo, ni pisma ni odgovora. Ja ne znam, oče, šta vi to radite. Meni ovamo krvave sijevaju pred očima, a vi nećete ni da čujete. Groznica me hvata ima deset dana. Sav sam slomljen i nikud ne mogu iz kreveta kad groznica uhvati, a niko mi neće vode da donese. Da me ne hvata groznica lako bi bilo, ali ovako ja propadoh. Osušio sam se kao grana. Ništa ne jedem, ništa ne pijem; sve mi je grko i čemerno. Pomagaj, oče, ako boga znaš, jer se bojim za školu, da ne odocnim ako me bude hvatala. Na Veliku Gospojinu, ili najdalje posle dva dana, moramo biti u gimnaziji na upisu, inače gubimo celu godinu. Zato, ako nisi poslao, šalji, dok dobiješ pismo, telegrafično gorepomenutu sumu. Ja nemam ni pare, pa ne mogu ni da platim. Ne znam, oče, šta je s tobom. Ti si pre bolji bio. Ja dok pišem, a ti pošalješ; a sad, kad mi je stalo za zdravlje, život i školski napredak, a ti nećeš da šalješ. Šalji telegrafično na upravu manastira Jošanica. Ako meni počneš slati, a ti piši: Nikoli Gajiću, bogoslovu III godišta u manastiru Jošanici, Jagodina.

Pozdrav svima

Tvoj sin Petar Kočić,

uč. VI razr. gimnazije

P. S. Šalji odmah, propadoh od gladi, a gore od groznice. Sva su mi se usta okrastala i izasula od teške i ljute groznice koja me svaki dan trese. Nemam para ni za kuverat, a kamoli da pismo platim. Zato oprosti!! Moram nešto uzeti iz apoteke, i zato mi šalji para, dok nije gore bilo. Šalji, oče, ako boga znaš. Nikad nije takva muka i nužda bila. Poludiću ako telegrafično ne pošalješ.

Petar.

Jevrejska grobnica

2005-09-15T10:02:00.000+02:00

Do drugog svetskog rata u Jagodini je bilo 12 Jevrejskih kuća sa oko 60 ljudi. Svi su nastradali u Nemačkim logorima. Jedini koji je preživeo ratne strahote bio je Anđelko Bata Tajtacak (1913). Pod neobičnim okolnostima spasao ga je neki seljak iz okoline Rekovca doturivši mu svoje isprave, te je Anđelko rat proveo u logoru u Osnabriku pod tudjim imenom. na početku rata, znajući šta im Nemci spremaju Jagodinci su od komšija Jevreja tražili da im decu prepuste na čuvanje. Ovi su to odbili i decu poveli sa sobom, podelivši tako zajedničku sudbinu. Posle rata Anđelko je podigao porodičnu grobnicu, a 1948. godine se sa porodicom iselio za Izrael. Grobnica je otada prazna.